Vandaag is het π-dag. Dat komt omdat het 14 maart is. Want een benadering van het getal π is 3.14. Als je het nauwkeuriger wilt bepalen is het 3.141592. Dat zou dan betekenen dat vandaag om 15:92 uur het π-minuut valt. Maar helaas lukt het mij niet om mijn wekker op die tijd in te stellen...
Π is een bijzonder getal. Niet alleen in de wiskunde kom je het tegen, maar ook in de techniek, natuurkunde, biologie; eigenlijk overal. Als je een touwtje neemt met exact de lengte van de diameter van een ronde koektrommel, en je legt het dan rond de zijkant van die trommel, dan zie je dat de omtrek iets meer dan 3 keer de lengte van dat touwtje is. En als je dat ook probeert met een klein pillendoosje, of een groot cirkelvormig platform van tientallen meters, dan is dat steeds hetzelfde: 3(en iets meer). Daarom noemen ze π ook
een constante.
Ieder met een redelijke intelligentie en nieuwsgierigheid heeft die verhouding tussen diameter en omtrek van een cirkel getal al opgemerkt. En zich afgevraagd hoeveel dat (en iets meer) precies is. De Babyloniërs hebben 4000 jaar geleden al een schatting gemaakt, en kwamen op 3,125. Daarna hebben de oude Egyptenaars en de oude Grieken iets betere benaderingen bepaald. En nog steeds, met de modernste computers, zijn wij er nog niet uit hoe groot π precies is.
Het bepalen van de verhouding tussen omtrek en diameter van een cirkel is zo voor de hand liggend dat iedere cultuur het getal π bepaald moet hebben. Ook voor culturen die nog nooit contact hebben gehad met de westerse wetenschap, maar zeker ook bij mogelijke buitenaardse culturen! Vrij zeker zullen ze het niet #
Pi noemen, en ook op 3.14(en nog wat) uitkomen als ze een ander getalstelsel hanteren. Maar toch heeft π voor de bewoners op de verre planeet Kichalion dezelfde waarde als hier. Je zou dus gerust kunnen stellen dat π de
Steen van Rosetta is voor de mathematiek.
Toen ik ongeveer 11 jaar oud was vertelde Jurgen dat hij een geheim Wiskundeclubje had. Ik wilde ontzettend graag lid worden, maar dat ging zomaar niet. Daarvoor moest ik eerst π in tien decimalen uit mijn hoofd kunnen opzeggen. Dagenlang hard gestudeerd erop en een week later kon ik het Jurgen laten horen. Maar toen bleek dat ik het in twintig decimalen moest kennen. En toen ik nog een week later ook dat kon, moest ik π in 20 decimalen kwadrateren. Weer een week later had ik een behangrol vol geschreven met deze berekening. Maar er zaten zoveel fouten in dat ik voor de toelating voor de Wiskundeclub was gezakt! Veel later kwam ik erachter dat die Wiskundeclub helemaal niet bestond... Maar raar genoeg kan ik nu meer dan 60 jaar later π nog steeds moeiteloos in 20 decimalen opzeggen!!
Oom Piet kwam eens aanzetten met het Haarlems Dagblad waar op een volle grote krantenpagina het toen bekende getal π was afgedrukt. Een paarhonderd decimalen lang. Ik heb het ingelijst en op mijn kamer gehangen, tot het papier vergaan was. Maar ik lees net dat ter ere van π-dag een nog nauwkeuriger benadering van deze constante bepaald is. En dat wel in 314 triljoen decimalen. Je kunt het ook downloaden (130 TeraByte). Of ze dat in Kichalion ook weten betwijfel ik, haha. Lees het artikel op
nerds.xyz
